بلوچ

موقعیت جغرافیایی:

شهرستان سراوان با وسعتی حدود23880 کیلومترمربع با سابقه ای تاریخی وتمدنی بسیارکهن در شرقی ترین نقطه کشور واقع شده است.8/12درصد مساحت کل استان را شامل می شود.

 

مشخصات عمومی شهرستان سراوان بر اساس تقسیمات کشوری سال 1385

تعدادآبادی			تعداددهستان	تعدادبخش	تعداد شهر	سهم از کل استان	مساحت کیلومترمربع	شهرستان
جمع	خالی از سکنه	دارای سکنه
731	227	504	14	6	6	8/12	23880	سراوان

منبع: استانداری سیستان وبلوچستان

 

موقعیت جغرافیایی شهرستان سراوان طول شرقی حداقل 61درجه و6دقیقه و10ثانیه وحداکثر 63درجه و20دقیقه است وعرض شمالی حداقل 26درجه و32دقیقه و30ثانیه وحداکثر 28درجه و5دقیقه می باشد.

ارتفاع شهرستان سراوان از سطح دریا1195 متر می باشد.

 

 

 

 

 

 

- آمار مربوط به طول وعرض جغرافیایی شهرستان سراوان 1385

 

منبع: استانداری سیستان وبلوچستان

 

 

حدود شهرستان سراوان:

این شهرستان از شمال غرب به خاش،از غرب به ایرانشهر،از شرق و جنوب شرقی به پاکستان واز جنوب به شهرستان سرباز محدود می گردد.این شهرستان 384کیلومترمرز مشترک با کشور پاکستان دارد.

شهرستان سراوان به زادگاه خورشید ایران شهرت دارد بطوری که طلوع وغروب خورشید در سراوان با طلوع وغروب خورشید در غربی ترین شهر کشور1ساعت،17درجه اختلاف دارد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

موقعیت روستای کلپورگان

 

 

روستای کلپورگان دردهستان حومه ازبخش مرکزی شهرستان سراوان در محدوده         درجه     و دقیقه    عرض شمالی و درجه و     دقیقه طول شرقی واقع گردیده است :این روستا از شمال به ارتفاعات سیاهان (رشته کوه )باارتفاع    متر از سطح آبهای آزاد ازجنوب به زمینهای موات :ازشرقبه زمینهای خالی و رودخانه گزیندر ازغرب به زمینهای زراعتی ونخلستان محدود می شود و در 25کیلومتری شهر سراوان واقع گردیده است.

 

 

جایگاه روستای در نظام سطح بندی خدمات :

در نظام ساماندهی فضاها و مراکز روستایی روستای کلپورگان بعنوان یکی از حوزه های عمران روستایی در مجموعه محمدی ازمنظومه سراوان در نظر گرفته شده است و حوزه نفوذ محدودی را شامل می شود .

 

 

ویژگیهای آب وهوایی منطقه :این منطقه دارای ایستگاه هواشناسی نبوده لذا ازاطلاعات ایستگاه هوشک سراوان بعنوان نزدیکترین ایستگاه هواشناسی به روستا استفاده شده است بر اساس ارقام  موجود در این استگاه متوسط درجه حرارت روزانه 8/21درجه سانتیگراد و حداکثر درجه حرارت برابر 45درجه سانتیگراد در آذرماه میباشد .متوسط بارندگی ایستگاه در یک دوره 21ساله 110میلیمتربوده که حداکثر آن برابر 6/70میلیمتر در ماههای زمستان و حداقل آن 5/3میلیمتر در فصل پاییزمحاسبه گردیده است . رطوبت نسبی هوای منطقه بین 45%تا68%درنوسان بوده وپتانسیل تبخیر منطقه برابر با 3744میلیمترگزارش گردیده است.

 

جریان بادهای روستا :

بطورکلی منطقه عموماازدو جهت تحت تاثیر وزش باد قراردارد:

 

 

-بادهایی که از سمت جنوب وشبه جزیره عربستان میوزند وبا گرمای شدید همراه هستند .

-بادهای مرطوب و موسمی اقیانوس هند که از جنوب شرقی می وزنداین بادها به علت داشتن رطوبت در تابستان موجب کاهش گرمای ودرزمستان باعث مرطوب شدن هوا و کاهش سرما ی خشک منطقه میگردد.

 

 

مهمترین بادهایی که در منطقه جریان دارند عبارتند از:-

 

-باد گوریچکه درزمستان واز سمت شمال به جنوب وزیده و هنگام وزش سرمای خشکی به همراهمی آورد این باد جزو بادهای مضربه شمارمیآید.

 

 

 

 

-بادلورا که در تابستان از شمال غرب به جنوب شرق میوزد بسیار گرم بوده وهنگام برخورد با صورت پوست رامی سو زاند .

 

 

-باد نمبیان ازاواسط زمستان تا آخر تابستان از جنوب وجنوب شرق به سمت شمال می وزد این باد مرطوب بوده وهمراه با ابر است :»مردم محل این باد را جزو بادهای مفید وبا برکت قلمداد میکنند.

 

حوادث طبیعی و زلزله خیزی:چون شهرستان سراوان وتوابع آن در نزدیکی گسل سراوان قرار دارند هراز چند گاهی زمین لرزه هایی این مناطق را تکان می دهد.

 

براساس آمار موجود در سال 1313زلزله ای بشدت 6/7ریشتر در منطقه به وقوع پیوسته ودرسال 1363نیز زلزله ای با شدت 9/6 ریشتر به ثبت رسیده است.وقوع این خطرات سبب می شود تا در ساخت وساز مساکن وابنیه  روستایی تمهیداتی در نظر گرفته شود تا در صورت بروز حوادث احتمالی میزان خسارتها به حداقل ممکن برسد.

از نظر سیل خیزی با توجه به نزدیکی روستا با ارتفاعات ووجود مسیل در محدوده روستا لازم است تمهیداتی جهت انحراف مسیل و ایمن سازی مسکن روستایی در نظر گرفته شود

 

 

منابع تامین آب روستا :

 

شبکه آب آشامیدنی روستا در سال 1364توسط جهاد سازندگی اجرا شده ولی بعلت آبدهی کم چاه وفرسودگی شبکه مجددادر سال 83با حفر چاه جدید وتکمیل واصلاح شبکه ونصب منبع هوایی 100متر مکعب همه ساکنان روستا از آب آشامیدنی بهداشتی بر خوردار شده اند .

آب مورد نیاز کشاورزی روستا نیز توسط یک رشته قنات بطول3کیلومتر تامین می شود که در سالهای جاری 500متر آن بازسازی شده استودبی قنات حدود 2اینچ در ثانیه می باشد جهت تامین آب وحفظ قنات روستا لازم است که کارهای آبخیزداری واحداث بند خاکی در قسمت شمالی روستا صورت گیرد . قنات روستا مربوط به کل اهالی بوده وکشاورزان هر یک سهمی از آب آن را در اختیار دارند که بصورت ساعتی بین آنها تقسیم میشود.

 

 

وضعیت اقتصادی و اشتغال روستا :

 

 

الف)کشاورزی

 

اقتصاد روستای کلپورگان مبتنی بر کشاورزی میباشد بطوریکه 90%اهالی در این بخش اشتغال دارند . زمینهای کشاورزی با وسعت حدود 24هکتار در سمت جنوب غرب و نخلستان در غرب روستا واقع شده است.

زراعت روستا شامل : گندم ,جو,ذرت, صیفی جات, یونجه,سبزیجات و حبوبات می باشد .البته در سالهای اخیر بعلت خشکسالی و کمبود آب سطح زیر کشت محصولات بشدت کاهش یافته و نخلستان روستا نیز در معرض نابودی قرار گرفته است .

 

ب).دامداری :

 

دامداری نیز در کنار کشاورزی نقش مهمی در اقتصاد روستا داشته بطوریکه هر خانوار حدود 5رأس دام کوچک را در خانه نگهداری می نمایند.مجموع دام موجود روستا 500رأس گوسفند ؛بز و بزغاله و 20 رأس گاو و گوساله میباشد .

 

 

جدول شماره (   )سطح زیر کشت و تعداد دام روستای کلپورگان را در سال 1367 نشان میدهد .

 

 

 

 

 

سطح زیر کشت (اصله)

سطح زیرکشت(هکتار)

نام آبادی

خرما

انگور

نارنگی

لیمو

پرتقال

یونجه

پیاز

هندوانه

برنج

جو

گندم

1351

1922

20

18

273

24/0

-

-

-

-

56/1

کلپورگان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تعداد دام کوچک				اصله	سطح زیر کشت		نام آبادی
شتر	گاوو گوساله سنتی	بزوبزغاله	گوسفند و   بز	باغ وقلمستان	دیم متر مربع	آبی مترمربع
-	-	151	9	47175	-	285/11	کلپورگان

 

 

 

 

 

خدمات آموزشی ؛بهداشتی روستا

 

دبستان روستای کلپورگان در سال 1337 تاسیس شده مساحت آن 2825متر مربع وسطح زیر بنا 162متر مربع می باشد . تعداد دانش آموزان دختر و پسر در مقطع ابتدایی66نفر می باشد .

 

 

 

 

تعداددانش آموزان	دختر	پسر
66	23	43

 

 

 

کارگاه سفال سازی :

 

در سال 1351احداث شده که حدود 30نفر در آن فعالیت می کرده اند و بعدا بصورت تعاونی اداره می شده ا ست و زیر نظر صنایع دستی میباشد در آن صنایع منحصر بفرد سفالی ساخته میشده که حتی به کشورهایی چون ژاپن صادر می شده در سالهای جاری بازار فروش بسیار راکت مانده بطوریکه افراد شاغل به 2الی3نفر تنزل پیدا کرده است . معدن خاک رس کارگاه در نزدیکی مشکوتک میباشد .

غار مشکوتک

غار مشکوتک یکی از جاذبه های طبیعی شهرستان سراوان می باشد که بیش از 50 متر طول دارد و پدیده ای طبیعی می باشد که از نظر جغرافیایی طبیعی حائز اهمیت است.این غار در کوه آهکی واقع شده وبه مرور زمان بر اثر حل واکسید شدن سنگها پدید آمده است.این غار به صورت تونلی از نوک قله تا پایین کوه کشیده شده است واز هر دو طرف به داخل آن راه دارد و پیمودن این کوه نیازی به امکانات کوه نوردی ندارد.و دارای استراحتگاه بزرگی به صورت سایبان می باشد

در دامنه این کوه دره ای مملو از گونه های بیابانی داز و نخلستان وجود دارد که بر زیبائی منطقه افزوده است.قبرستان،تپه باستانی و سنگ نگاره های تاریخی حکایت از سکونت انسانها در

اطراف این کوه در دورانهای گذشته دارد.غار مشکوتک در دوکیلومتری روستای کلپورگان واقع است که سفال آن شهرت جهانی دارد و از شهر سراوان 27 کیلومتر فاصله دارد

 

 

 

آمارمربوط به انواع ومیزان تولید کالاهای مختلف صنایع دستی شهرستان سراوان 1384

جمع	میزان تولید کالا	شرح(نوع کالا)	شهرستان
12کیلوگرم	12کیلوگرم	زیورآلات محلی(طلاسازی)	سراوان
8900 قطعه	8900 قطعه	حصیربافی
215600 قطعه	215600 قطعه	سوزن دوزی بلوچ
162700 قطعه	162700 قطعه	سفال گری کلپورگان
3650 مترمربع	3650 مترمربع	گلیم بافی
1050 قطعه	1050 قطعه	بافتنی های سنتی
2205 قطعه	2205 قطعه	سکه دوزی
80 قطعه	80 قطعه	عروسک محلی
500 قطعه	500 قطعه	قلاب بافی
40 قطعه	40 قطعه	معرق چوب
10000 مترمربع	10000 مترمربع	حصیربافی

 

 

مأخذ:مدیریت صنایع دستی استان سیستان وبلوچستان

خانه بهداشت روستا :

 

در سال 1363راه اندازی و ساختمان جدید آن با زیر بنای 93متر مربع و مساحت 120 متر مربع در سال 1376احداث گردیده است .

 

برسی ویژگیهای جمعیتی روستا:

 

روستای کلپورگان به استناد آمار موجود در سال 55حدود 192نفر در قالب 52خانوار جمعیت داشته ودر دهه بعدی یعنی سال 65جمعیت روستا به192نفر یا 38خانوار رسیده است . در آخرین آمارگیری سال75 این روستا 289نفر یا 57 خانوار جمعیت داشته است .برسی روند چمعیت در دهه 65- 55

بیانگر کاهش تعداد خانوار و بعبارتی مهاجر فرستی روستا می باشد اگر چه با افزایش بعد خانوار میزان زاد وولد در این دهه دارای رشد نسبی بوده و در دهه 75-65با نرخ رشد 1/4درصد افزایش جمعیت داشته است . جمعیت روستای کلپورگان را طی دوره های آماری فوق الذکر نشان میدهد

 

نرخ رشد	نرخ رشد	سال1375			سال1365			سال1355			نام آبادی
75-65	65-55	بعد خانوار	خانوار	نفر	بعد خانوار	خانوار	نفر	بعد خانوار	خانوار	نفر
1/4	0	5	57	289	5	38	192	7/3	52	192	کلپورگان

 

همچنین در این سال میزان زاد وولد 5 نفر و مرگ و میر 2 نفر گزارش شده است .

 

 

براساس نتایج سر شماری نفوس و مسکن سال1375؛از مجموع 289نفر جمعیتروستا 155نفر را مردان و134نفر را زنان تشکیل داده اند .

همچنین از238نفر جمعیت 6ساله وبیشتر روستا 168نفر با سواد میباشند در نتیجه نرخ با سوادی روستا 6/70درصد بوده که در مقایسه با میزان با سوادی دهستان 5/66درصد و بخش مرکزی 7/63درصد وضعیت بهتری را نشان میدهد.

 

از 201نفر جمعیت 10ساله و بیشتر روستا 50نفر شاغل بوده که درصد اشتغال 8/24بدست میآید . نسبت اشتغال دهستان 1/20درصد وبخش 2/21درصد بوده که نشانگر وضعیت بهتر روستا نسبت به بخش و دهستان میباشد اگر چه بخش فعال نیروی کار در سالهای اخیر به علت خشکسالی به سایر نقاط مهاجرت داشته اند .

 

 

جدول ذیل وضعیت سواد و اشتغال روستای کلپورگان در مقایسه با دهستان و بخش را نشان میدهد

 

 

 

 

 

 

درصد	درصد	جمعیت شاغل		جمعیت10ساله وبیشتر		جمعیت با سواد		جمعیت6ساله وبیشتر		نام روستا	شماره
اشتغال	با سواد	زن	مرد	زن	مرد	زن	مرد	زن	مرد
8/24	6/70	0	50	93	108	71	97	115	123	روستای کلپورگان	1
1/20	5/66	39	2678	6769	6752	4665	6205	8170	8162	دهستان حومه	2
2/21	7/63	57	3552	8564	8474	5613	7490	10328	10245	بخش مرکزی	3

 

 

 

 

براساس گزارش خانه بهداشت روستای کلپورگان جمعیت روستا درسال 1383به تفکیک گروههای سنی به شرح جدول ذیل می باشد .

 

 

گروههای سنی جمعیت (سال)	جمعیت(نفر)
4-0	53
9-5	54
14-10	59
19-15	62
24-20	56
29-25	35
35-30	35
39-36	11
44-40	19
49-45	13
54-50	16
59-55	8
وبالاتراز60	36
جمع کل	457

 

 

 

پیش بینی جمعیت روستا در افق طرح:

 

با توجه به یکسان بودن جمعیت در دهساله 55-65 وافزایش 1/4درصدی نرخ رشد دهساله 65-75هیچ دلیل روشنی برای توجیه تغیرات دو دهه آمار گیری حاصل نشد . معتمدان روستا نیز رقم یکنواخت جمعیت آمار گیری55و65رانپذیرفته و علت آنرا مهاجرت موقت تعدادی از افراد روستا در زمان آمارگیری عنوان کردند در نتیجه بمنظور اطمینان و دقت نظر در تصمیم گیری جمعیت سال 70مرکز آمار وسال 83 خانه بهداشت روستا را نیز با جمعیت های سر شماری رسمی مورد مقایسه قرار میدهیم . بر اساس جمعیت روستا در سال 70 معادل 333نفر ودر سال 83به116خانوار یا 475نفر میرسد که البته در این سال 40نفر جمعیت عشایرو352نفرنیز روستاهای تابعه و تحت پوشش خانه بهداشت بوده اند . در نتیجه جمعیت روستا در فاصله سالهای83-70با نرخ رشد 7/2درصد ودر فاصله سالهای 83-75با نرخ رشد 4/6درصد رشد نشان میدهد .

میانگین نرخ رشد 75-65و83-70معادل 5/3درصد بدست میآید که با جمعیت پایه سال 83یعنی475نفر جمعیت ده ساله آینده افق طرح 670نفر وبا کمی افزایش حدود 700نفر نتیجه می شود که ملاک طراحی خواهد بود .

 

 

وجه تسمیه و طوایف روستا:

 

نقل است که در دوران اسیلای مغول دو برادر روحانی بنام شیخ جمال و شیخ زین الدین و خواهر ایشان بنام بی بی کلپوره تحت تعقیب عوامل حکومت بوده که در این حوالی مفقود ودر داخل زمین پناه میگیرند .

 

آرامگاه شیخ جمال در حال حاضر در روستای پیر آباد 7کیلومتری شمال شرق کلپورگان و شیخ زین الدین در اطراف کوههای گورناگان  وبی بی کلپوره در جنوب روستا بنام آستانه مورد توجه مردم بوده وعصرهای دوشنبه و پنجشنبه عده کثیری به این زیارتگاه روی آورده و به راز و نیاز وعبادت می پردازند  نام کلپورگان منتسب به این بانوی بزرگوار می باشد . طوایف روستا عمدتا دهواری هستند ودرروستا محله بندی خاصی وجود ندارد .

 

 

خدمات موجود روستای کلپورگان

 

روستا از برق وشبکه اب اشامیدنی سالم وبهداشتی بر خوردار است. همچنین دفتر مخابرات دبستان ابتدایی مختلط خانه بهداشت فروشگاه تعاونی ومواد سوختنی کارگاه سفالسازی نانوایی اپاراتی و5باب مغازه خواربار فروشی از دیگر خدمات و امکانات موجود روستا بشمار می اید

 

 

جهات وموانع توسعه روستا :

سمت توسعه روستا غالباشمال وجنوب روستا می باشد و زمینهای کشاورزی در جنوب غرب ونخلستان و باغات در غرب روستا واقع شده که از موانع جدی توسعه روستا محسوب می شود .

کیفیت ابنیه موجود روستا :

حدود 70واحد مسکونی در روستا وجود دارد که بعضی از آنها 2الی3خانوار زندگی میکنند .

2باب از مصالح جدید آجروآهن وبقیه از مصالح سنتی محلی خشت وگل ویا بلوک وسنگ با سقف چوبی وحدود 20واحدمسکونی نیز تخریبی است .

دفتر مخابرات روستا در سال 1379در زیر بنا12متر مربع شروع به کار نموده است وفروشندگی تعاونی روستا در سال 1352در زیر بنا 120متر مربع احداث گردیده است.